ได้อ่านงานวิจัยของศูนย์วิจัยกสิกรไทย เรื่อง “ธุรกิจหมอดูปี ’49: คนกรุงเทพฯจ่ายเงินดูหมอ 2,400 ล้านบาท” ทำให้มองเห็นภาพวงการหมอดูบ้านเราชัดเจนขึ้นทีเดียว ใครสนใจก็ลองเข้าไปดูที่ http://www.kasikornresearch.com/kr/search_detail.jsp?id=6624&cid=12

            ถ้าเรานำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์ดูจะได้ประเด็นที่น่าสนใจหลายประการ ดังนี้

o         คนกรุงเทพฯนิยมดูหมอมากขึ้นเมื่อเทียบกับในอดีต โดยกลุ่มที่ดูเป็นประจำสูงถึง 23% เมื่อเทียบกับ 8.2% จากการสำรวจปี’48 แต่ที่เพิ่มขึ้นไม่ได้แปลว่ารายได้ของหมอดูรูปแบบเดิมจะมากขึ้น เพราะคนไปดูหมอผ่านช่องทางใหม่ๆ เช่น โทรศัพท์มือถือ อินเตอร์เน็ต และออร์ดิโอโฟน (1800) ฯลฯ

o         ค่าใช้จ่ายต่อครั้งในการใช้บริการหมอดูของคนกรุงเทพฯในปี ’49 เท่ากับ 155 บาท ลดลงจากปี ’48 ที่เท่ากับ 270 บาทอย่างเห็นได้ชัด แปลว่า คนที่นิยมดูหมอหันไปใช้บริการฟรีเพิ่มขึ้น เช่น จากสื่อสิ่งพิมพ์ จากอินเตอร์เน็ต หรือผ่านบริการที่ค่าใช้จ่ายต่ำ เช่น มือถือ ออร์ดิโอโฟน

o         กลุ่มอาชีพที่นิยมใช้บริการหมอดูมากที่สุดคือกลุ่มค้่าขาย/กิจการส่วนตัว ประมาณ 26% จะดูหมอเป็นประจำ ด้วยความถี่เฉลี่ย 6.62 ครั้งต่อปี เสียค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 569 บาทต่อครั้ง ซึ่งสูงกว่าค่าใช้จ่ายเฉลี่ยของทุกกลุ่มที่เท่ากับ 155 บาทถึง 3.6 เท่าเลยทีเดียว

o         คนกรุงเทพฯที่ใช้บริการหมอดูนั้นร้อยละ 15 ระบุว่าถูกหมอดูหลอก นั่นแปลว่า คุณภาพของวิชาชีพหมอดูในบ้านเรายังมีปัญหาอยู่

o         ประเภทหมอดูยอดนิยม คือ วันเดือนปีเกิด ลายมือ กราฟชีวิต ไพ่ทาโร่ และคนทรง และแตกต่างไปตามกลุ่มอายุเหมือนกัน เช่น กลุ่มที่นิยมไพ่ทาโร่ส่วนใหญ่อายุน้อยกว่า่ 30 ปี และกลุ่มที่นิยมคนทรงจะอายุมากกว่า 46 ปี

o         ปัจจัยในการเลือกหมอดู ร้อยละ 58.7 มาจากการคำแนะนำของเพื่อนหรือญาติ แปลว่า การตลาดแบบปากต่อปาก (Word-of-Mouth Marketing หรือ Buzz Marketing) เป็นกลยุทธ์ที่มีผลสูงสุดในธุรกิจนี้

            จากประเด็นดังกล่าว บรรดานักโหราศาสตร์หรือผู้ประกอบอาชีพเป็นหมอดูน่าจะนำมาใช้ประโยชน์ในการวางแผนอาชีพของตนดู ผมเองในฐานะที่ทำงานด้านการวางแผนกลยุทธ์ (แต่ในด้านโหราศาสตร์ ยังถือว่าตนเองเป็นแค่นักเรียนโหราศาสตร์อยู่) ก็ลองมานั่งคิดดูว่า จะนำมากำหนดกลยุทธ์อะไรได้บ้าง และได้แนวคิดคร่าวๆดังนี้

o         ธุรกิจหมอดูเป็นธุรกิจที่น่าสนใจเพราะมีการเติบโตทั้งในช่วงเศรษฐกิจขาขึ้นและเศรษฐกิจขาลง

o         เมื่อตลาดของธุรกิจนี้เติบโตขึ้น หมอดูจำเป็นต้องวางกลยุทธ์ให้เหมาะสมกับจุดแข็งและจุดอ่อนของตนเอง

o         ในตลาดที่มีการเติบโต เป็นไปไม่ได้ที่จะใช้กลยุทธ์เดียวเพื่อประสบความสำเร็จสำหรับลูกค้าืุทุกกลุ่ม ดังนั้น จะต้องมีการแบ่งส่วนตลาด (Segmentation) กำหนดลูกค้าเป้าหมาย (Target Market) และวางตำแหน่งทางการตลาด (Market Positioning) ให้เหมาะสม

o         จากการวิเคราะห์เบื้องต้น เราสามารถแบ่งส่วนตลาดของธุรกิจหมอดู ออกเป็น 3 กลุ่ม ดังนี้

§         กลุ่มค้าขาย/กิจการส่วนตัว กลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่มีกำลังซื้อสูง และยินดีเสียค่าใช้จ่ายสูงให้กับหมอดูที่สามารถให้คำปรึกษาได้อย่างแม่นยำ เพราะจะทำให้สามารถสร้างกำไรในธุรกิจของเขาได้อย่างมาก ดังนั้น หมอดูที่จะมุ่งลูกค้ากลุ่มนี้จำเป็นต้องมีความรู้โหราศาสตร์ที่ถ่องแท้ และมีความรู้รอบในเรื่องธุรกิจเพื่อที่จะได้ให้คำปรึกษาได้อย่างเหมาะสมกับธุรกิจ รายได้ของหมอดูจากลูกค้ากลุ่มนี้ต่อรายจะค่อนข้างสูง และไม่ต้องมีลูกค้าจำนวนมาก

§         กลุ่มคนทั่วไป กลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่ยินดีเสียค่าใช้จ่ายในการใช้บริการหมอดูไม่มากนัก เพราะคำปรึกษาของหมอดูไม่ได้ส่งผลในด้านการเงินของเขานัก แต่ส่วนใหญ่จะปรึกษาในเรื่องการงาน การเงิน ครอบครัว หรือเรื่องทั่วไปมากกว่า ดังนั้น หมอดูที่มุ่งลูกค้ากลุ่มนี้จะต้องมีจิตวิทยาประกอบในการพยากรณ์เพื่อให้ลูกค้าได้รับความสบายใจ คลายความกังวลในชีวิตไปด้วย เนื่องจากคนกลุ่มนี้จะเสียค่าใช้จ่ายเพื่อใช้บริการหมอดูอยู่ในเกณฑ์ปานกลาง ดังนั้น หมอดูจะต้องดูลูกค้าจำนวนรายมากกว่ากลุ่มแรก จึงจะมีรายได้เพียงพอ

§         กลุ่มวัยรุ่น/นักศึกษา กลุ่มนี้เน้นดูหมอเพื่อความบันเทิงมากกว่าที่จะต้องการคำปรึกษาอย่างจริงจัง และไม่ต้องการเสียเงินเพื่อการดูหมอมากนัก ดังนั้น หมอดูที่จะเน้นกลุ่มนี้ควรที่จะหาช่องทางใหม่ๆมากกว่าจะเป็นการดูหมอรูปแบบเดิมๆที่ต้องเจอกับลูกค้า ช่องทางใหม่ๆ เช่น พยากรณ์ตามสิ่งพิมพ์ต่างๆ ตาม website ผ่านบริการ SMS หรือระบบออดิโอโฟน โดยการพยากรณ์จะเน้นเรื่องกว้างๆมากกว่าจะเป็นเรื่องเฉพาะเจาะจง

            จะเห็นว่า แม้แต่อาชีพหมอดูหรือนักโหราศาสตร์ (Astrologer) ถ้าจะยึดเป็นอาชีพที่สร้างรายได้อย่างจริงจังแล้ว ก็จำเป็นต้องนำหลักการบริหารธุรกิจทั้งการบริหารเชิงกลยุทธ์และการตลาดไปใช้ประกอบด้วยจึงจะประสบความสำเร็จ และที่สำคัญที่สุด หมอดูหรือนักโหราศาสตร์จะต้องมีความรู้ทางโหราศาสตร์อย่างแท้จริง มีคุณธรรม ซื่อสัตย์ ไม่หลอกลวง และยึดมั่นในจรรยาบรรณของวิชาชีพ จึงจะถือว่าเป็นหมอดูหรือนักโหราศาสตร์ที่ดีและประกอบวิชาชีพได้ยาวนาน เหมือนสุภาษิตที่ว่า “ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน”