ต่อเนื่องจากหนังสือของเจ้าคุณพระพรหมคุณาภรณ์ เรื่อง เจาะหาความจริงเรื่องศาสนาประจำชาติ มีอยู่ตอนหนึ่ง ท่านเจ้าคุณตั้งหัวข้อว่า หาความรู้กันก่อนให้ชัดเจน อย่าเพิ่งใส่ความคิดเห็นเข้าไป ท่านบอกว่า ในการที่จะคิดเห็นพิจารณาเรื่องต่างๆให้ได้ผลดีนั้น ขั้นตอนหนึ่งที่สำคัญอย่างยิ่ง คือการหาข้อมูลความรู้ ให้ได้ข้อเท็จจริงที่ชัดเจนและเพียงพอ

          ขั้นตอนที่ว่านี้ จุดสำคัญยิ่งคือ รวบรวมและแสดงข้อมูลความรู้ตามที่มันเป็น โดยไม่ใส่ความคิดเห็นหรือข้อวิจารณ์ใดๆ เมื่อได้ความรู้เพียงพอแล้ว จึงจะเริ่มแสดงความเห็น ข้อคิดเห็นนั้นจึงจะเกิดประโยชน์ หากมัวแต่แสดงความคิดเห็นโดยไม่มีความรู้ จะทำให้เราดูเป็นคนโง่แล้วอวดฉลาดไป หรือบางทีหากคนแสดงความเห็นเป็นผู้ใหญ่หรือเป็นหัวหน้าทีม จะพาเอาการตัดสินใจในเรื่องนั้นผิดพลาดไป

          จำได้ว่าวันก่อนฟังท่าน ว.วชิรเมธี ให้สัมภาษณ์รายการของคุณสัญญา คุณากร เกี่ยวกับเรื่องการทำประชาพิจารณ์ในบ้านเมืองของเรา ว่าทำไปแล้วมักไม่เกิดประโยชน์ สาเหตุสำคัญเป็นเพราะคนไทยนิยมแสดงความเห็นโดยไม่มีความรู้ในเรื่องนั้น การทำประชาพิจารณ์ก็เลยออกทะเล คือต่างคนต่างก็อยากพูดสิ่งที่ตัวเองต้องการพูด แต่ไม่เกิดกระบวนการเรียนรู้จนเกิดปัญญาร่วมกัน

          ตัวอย่างเรื่องนี้ไม่ค่อยท่าเหล่านี้หาได้ไม่ยากเลย เพียงแต่เข้าไปตามเว็บบอร์ดต่างๆ โดยเฉพาะพวกเว็บไซต์ข่าวสารดังๆ จะพบว่าร้อยละ 90 ของผู้แสดงความเห็น เป็นการแสดงอารมณ์ บ้างชม บ้างด่า (แต่ส่วนใหญ่มักจะด่า) มีน้อยมากที่จะแสดงความเห็นในลักษณะที่บอกว่ามีความรู้ในเรื่องนั้น

          จริงๆแล้ว ใน Blog ของพวกเรานี้เอง ก็เห็นการแสดงความเห็นโดยไม่มีความรู้อยู่เหมือนกัน

          หรือจริงๆแล้ว คำว่า สังคม IT (Information Technology) ในบ้านเรา ก็เป็นเพียงการบริโภคเทคโนโลยีจากต่างประเทศ แต่องค์ความรู้ (Information) เป็นเพียงคำมาประดับให้ดูโก้เท่านั้น